MBA vraagt om meer managementvaardigheden

Er zijn veel momenten in je leven waarop men aan het twijfelen gebracht kan worden. Dat geldt voor een carrièrekeus. En dat geldt zeker voor het kiezen van een masteropleiding als men een nieuwe impuls aan zijn carrière wil geven. Welke opleiding kiest men? Heeft een MBA niet zijn beste tijd gehad? Is er een nieuwe manier om zich van de grijze middenmoot te onderscheiden?

Twijfelen op zich is niet slecht. Het is precies het juiste moment om de dingen eens op een rijtje te zetten. Neem uw loopbaan eens in heroverweging. Ziet u uzelf in dezelfde positie tot aan het einde der dagen of hebt u de ambitie om door te klimmen en boven uw huidige werkzaamheden uit te stijgen? Ga eens over tot inventarisatie van uw mogelijkheden en wensen. Kunt u doorgroeien binnen uw huidige werkkring of wordt het daar te krap? Zou u willen doorgroeien? En als daarvoor een training of academische opleiding nodig is, hebt u daar dan de tijd voor en de steun van uw partner en/of gezin?

Toepasbaarheid
Zodra men deze vragen voor zichzelf beantwoord heeft en ervan overtuigd is dat men zich moet onderscheiden van de rest, vallen andere twijfels weg. Een MBA is nog steeds de manier om zich beter te profileren op de arbeidsmarkt en is het enige effectieve instrument om nieuwe deuren te openen en te voorkomen dat men vastroest.

Een MBA is altijd al een eigenzinnig beestje geweest binnen de universitaire wereld: van oorsprong traditioneel Amerikaans en voortkomend vanuit het bedrijfsleven was de MBA puur gericht op business application. De universiteiten omarmden de business schools, maar de nieuwe discipline werd nooit een echte wetenschappelijke opleiding en bleef een vreemde eend in de bijt. De MBA immers blijft praktijkgericht, de ontwikkelde modellen worden vaker ontkracht dan bevestigd en de turbulente wereld van het zakenleven zit vol onverwachte veranderingen en onzekerheden waar de theorie niet altijd vat op heeft. Op universiteiten waar de MBA de ruimte gelaten wordt om zijn eigen leven te gaan leiden, al dan niet ondergebracht in een eigen business school met voldoende contacten met het bedrijfsleven, ontstaan kweekvijvers voor talent.

Qua aansluiting op de arbeidsmarkt moet u een MBA zien als een horizontaal gerichte topopleiding. Een MBA is verbredend, niet verdiepend zoals de master of arts (MA) of master of science (MSc). Iemand die verdieping wil om binnen zijn eigen vakgebied de deskundige te worden op het gebied van bijvoorbeeld marketing of logistiek, doet er beter aan te kiezen voor een MA of MSc. Binnen de eigen zuil kunnen deze managers zich ontplooien tot hoofd van hun afdeling of, later, tot consultant.

Daarentegen behandelt een MBA elementen uit alle belangrijke bedrijfszuilen, integreert ze en geeft de kaders aan waarbinnen managers zich strategisch kunnen ontplooien. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de succesvolle manager de taal van alle afdelingen binnen een internationaal bedrijf spreekt en aan de onderhandelingstafel de juiste informatie uit onderliggende echelons weet te krijgen om aan de hand daarvan strategische beslissingen te nemen. De geslaagde MBA'er voelt zich thuis op boardroom level. De opleiding is dan ook horizontaal gericht, en niet verticaal.

Door de praktische toepasbaarheid geeft een MBA ook een ander ervaringsgevoel dan andere opleidingen. Er zijn weinig of geen hoorcolleges, althans: als men de goede opleiding kiest. Een MBA heeft veel meer weg van executive training en er is veel meer interactief onderwijs en uitwisseling van ervaringen. Het grote voordeel hiervan is dat men al bij de eerste bijeenkomst begint met netwerken, iets waarvan men (dankzij de alumniverenigingen) zijn leven lang kan profiteren.

Door gebruik te maken van elkaars ervaringen heeft wat men in de klas doet ook meteen rendement. Een MBA kan u op deze manier een versnelling van uw carrière geven en drukt u meteen met de neus op de problematiek die alle managers gemeen hebben. Wat u aan ervaring in de klas opdoet, staat gelijk aan jaren werkervaring: een voorsprong die u nooit meer loslaat.

MBA met een hart
Recentelijk liet managementgoeroe Henry Mintzberg zich kritisch uit over MBA's, en hij stond daarin volledig in zijn recht. Alle MBA'ers, zo stelde hij, moeten een waarschuwing op het voorhoofd gestempeld krijgen omdat zij allerlei prachtige economische analyses op een bedrijf kunnen loslaten, maar niet met mensen kunnen omgaan. Daarin loopt alles spaak. Mintzberg verwoordt hier de consequentie van een proces dat zich langzamerhand van sommige MBA-programma's meester heeft gemaakt: de verwetenschappelijking van de MBA's.

Hierdoor is een tweestromenland ontstaan met enerzijds onderzoeksgerichte MBA's waar het accent hoofdzakelijk op theorie ligt, en anderzijds de meer praktijkgerichte, professionele MBA's. Dit is iets waar een aankomende MBA-student rekening mee moet houden: waarvoor kiest hij? Bij de meer praktijkgerichte MBA's hebben docenten vaak een sterkere band met de actuele beroepspraktijk waardoor de kernvakken meer relevantie krijgen. Vooral deze opleidingen gaan Mintzbergs kritiek te lijf dat MBA's tegenwoordig geen hart meer hebben. Als men in het topmanagement goed wil functioneren, wordt hier beweerd, moet men ervoor zorgen dat men kan communiceren, of in elk niet miscommuniceren.

Naast de vaste leerblokken is hier dan ook relatief meer aandacht voor presentaties, teamwerken en cross-cultural vaardigheden. Met name leiderschap, ethische aspecten, emotionele intelligentie, en intra- en entrepreneurship treden op de voorgrond. Sociale, maatschappelijke en managementvaardigheden staan centraal en hebben naast globalisering diversiteit hoog in het vaandel. Een goed MBA-programma inspireert zo in de studenten niet alleen perfection, maar ook passion, preparation and perseverance – in die volgorde.

Het legt een solide basis voor wat Stephen Covey de 'good habits' noemt, waarmee de afgestudeerde MBA'er voor zichzelf en zijn omgeving een prettige werksfeer creëert. Hier, waar het MBA deel uitmaakt van een persoonlijke en professionele ontwikkeling, ligt voor menig werkgever de meerwaarde van de MBA.

Ambitie is geen scheldwoord
Iemand die voor het MBA heeft gekozen, moet zich in Nederland eerst ontworstelen aan de 'zesjesmentaliteit'. Een succesvolle MBA'er hoeft geen streber of pocher te zijn, maar hij is wel een uitblinker en zal zijn hoofd dus regelmatig boven het Nederlandse maaiveld moeten uitsteken. Gelukkig wordt dat ook hier nu steeds meer geaccepteerd. Zelfs premier Balkenende roept het van de daken, want zonder individuele ambitie loopt de economie vast in stroperige inertie. Waar in Amerika de MBA-programma's jaar op jaar MBA'ers afleveren die durven te ondernemen en een klimaat scheppen van denken in uitdagingen en entrepreurship, komt Nederland er bekaaid vanaf met weinig investering in onderwijs en innovatie en – wij durven bijna te stellen – dientengevolge een matte economie. Het wordt tijd dat managers en MBA'ers zich eens opwerpen om daar verandering in aan te brengen, want hier ligt ondubbelzinnig het return on investment. Heren, en vooral ook dames, er is werk aan de winkel.