Anticyclisch opleiden: doen!

De economische storm die de wereld teistert, lijkt nog lang niet te gaan liggen. Al zijn de ergste klappen in de financiële wereld nu misschien gevallen, de echte economie maakt zich op voor een moeilijke periode. Ten tijde van economische neergang worden bedrijven en individuele kandidaten voor bedrijfsopleidingen en bachelor- of masterstudies plots kopschuw. Opleidingsplannen worden op de lange baan geschoven en budgetten bevroren. En dat terwijl het nu juist essentieel is om in medewerkers te investeren. Moeilijke tijden vragen immers om competent personeel en om het vasthouden en ontwikkelen van talent. Daarbij moet opleiden niet worden gezien als een kostenpost, maar als een investering die dubbel en dwars wordt terugverdiend.

Als organisaties in financieel opzicht op hun tellen moeten passen, beslissen directies en HR-managers maar al te vaak om te bezuinigen op opleidingen en trainingen. Iedereen begrijpt toch dat voor dit soort extra’s nu geen geld beschikbaar is? Hoe kort door de bocht is dat geredeneerd. Als een bedrijf zo handelt, dan zegt het feitelijk: 'Opleiden is een luxeartikel dat wij alleen inzetten als wij veel geld hebben. Dit maakt een van de belangrijkste taakstellingen van de HR-afdeling tot een lachertje. Opleiden verwordt tot een cadeautje aan medewerkers en wordt niet beschouwd als een belangrijk instrument om de organisatiedoelstellingen te verwezenlijken. Niet als een investering dus, die direct rendement oplevert.

Zelfs het vorige kabinet maakte zich in schuldig aan kortzichtig handelen. De economische neergang in 2003-2004 deed het kabinet ertoe besluiten de scholingsregeling, een subsidieregeling voor bedrijven, per direct te stoppen. Later zei Mark Rutte daarover dat de regering daar wel een redenatie voor had op gezet, maar dat het feitelijk werd gedaan om te bezuinigen op de overheidsuitgaven. Waar blijft de overheid dan met de slogan ‘Nederland Kennisland’.

Bijna onnodig te vertellen dat bezuinigen op opleidingen door bedrijven, overheden en individuen een economische neergang onnodig verdiept. De ontwikkeling van mensen wordt tijdelijk stil gelegd en dat heeft zijn gevolgen. Zwaar weer vraagt om een stevig management. Om managers die snel kunnen anticiperen op veranderende omstandigheden, effectief kunnen besparen, bedreigingen weten om te zetten in kansen en mensen extra kunnen motiveren. Hier moeten managers voor zijn toegerust, met een breed pakket van kennis en ervaring, dat zich continu ontwikkelt.

Als een organisatie daar niet in investeert, loopt ze risico. De frustratie bij managers neemt toe, de loyaliteit en spirit nemen af. Met een grote kans dat managementtalent vertrekt. De wetmatigheid dat neergang gepaard gaat met verslechterende omstandigheden op de arbeidsmarkt, gaat deze keer niet op. De combinatie van (blijvende) krapte én een economische recessie, is iets wat zelden is voorgekomen. De kans dat talent wegloopt, is daarom groter dan ooit tevoren. Komt bij dat managers zeer hechten aan ontplooiingsmogelijkheden en dat het zelfstandig ondernemerschap lonkt. Dit laatste is geen nieuw fenomeen, maar neemt hand over hand toe. Het aantal interim-managers die als ZZP'er werken, stijgt de laatste tijd explosief.

Philips is het schoolvoorbeeld van anticyclisch investeren in productontwikkeling. Of het dat nog steeds in die mate doet, is niet bekend, want ook Philips voelt de hete adem van de aandeelhouder in de nek. Maar wij zouden er toch echt voor willen pleiten; niet alleen anticyclische productontwikkeling, maar ook, en vooral nu, anticyclisch opleiden. Dan blijft men de recessie de baas en zijn managers boeien en binden.